Có bao giờ bạn thắc mắc nguồn gốc cờ Vua bắt đầu từ đâu chưa? B52 cũng đã từng có câu hỏi như vậy và lập tức đi tìm ngay câu trả lời cho riêng mình. Không nằm ngoài mong đợi, cuối cùng B52 cũng tìm hiểu rõ lịch sử cờ Vua hình thành, phát triển và hành trình lan tỏa đến tận ngày nay như thế nào.

Nguồn gốc cờ Vua chính xác nhất

Quay trở ngược lại quá khứ, ai cũng khẳng định nguồn gốc cờ Vua bắt nguồn từ Ấn Độ, cụ thể là trong thời kỳ của đế chế Gupta, vào khoảng thế kỷ thứ 6 sau công nguyên. Tại thời điểm đó, tên gọi của trò chơi này không được gọi là cờ Vua, mà bằng cái tên khác là “Chaturanga”.

Đi tìm nguồn gốc cờ vua theo dòng lịch sử

Trò chơi là nơi tập hợp của rất nhiều binh chủng, bao gồm Bộ Binh, Kỵ Binh, Tượng Binh và Xa Binh. Chúng tương đương với những quân cờ hiện đại ngày nay như Chốt, Mã, Tượng và Xe.

Tại Ba Tư vào khoảng 600 năm sau công nguyên, lịch sử cờ Vua có sự thay đổi khi tên trò chơi lại được biết đến là “Chatrang” đi cùng với nhiều luật lệ đưa trò chơi lên một tầm cao mới. Điểm đặc biệt trong khi chơi, khi tấn công vào quân Vua của đối phương, người ta sẽ gọi “Shāh!” và “Shāh māt!” khi quân Vua bị tấn công và không còn đường lui.

Đặc điểm này tiếp tục được giữ nguyên đến những vùng đất mới, nơi mà Chatrang đặt chân đến. Đến nay, người Việt chúng ta vẫn sử dụng câu nói này, nhưng thường sẽ gọi là “Chiếu” hoặc “Chiếu tướng”.

Hành trình chu du của cờ Vua

Như vậy, có thể tạm khẳng định nguồn gốc cờ Vua xuất phát từ Ấn Độ và người Ba Tư đã góp phần giúp lịch sử cờ vua trở nên hào hùng như ngày nay. Người Ba Tư đưa trò chơi này đến các nước Tây Á, tùy vào mỗi khu vực mà nó đặt chân đến thì trò chơi này được thay đổi tên gọi cho phù hợp với người dân tại đó.

Vậy nên, cờ Vua có thể là “Shatranj” đối với người Tây Á, nhưng người Maroc ở vùng Bắc Phi lại gọi nó là “Shaterej”, còn tiếng Tây Ban Nha lại có tên gọi đa dạng hơn như “Acedrez”, “Axedrez” hay thậm chí là “Ajedrez”. Khi chu du sang trời Âu, tùy vào âm điệu của từng nơi và nhiều quốc gia khác nhau, cờ Vua xuất hiện thêm nhiều tên khác nữa.

Đi tìm nguồn gốc cờ vua theo dòng lịch sử

Chẳng hạn như ở Ý người ta gọi là “Scacchi”, Pháp là “Échecs”, Thụy Điển là “Schack”… dù có rất nhiều tên gọi khác nhau, nhưng điều đó chẳng thể cản trở được việc trò chơi này bắt đầu lan rộng sang nhiều quốc gia khác, tạo nên lịch sử cờ vua đa dạng như ngày nay, cũng từ đó số lượng người biết đến và tham gia chơi ngày càng đông đảo.

Cũng chính vì nguồn gốc cờ Vua và sự phổ biến của trò chơi này, nhiều đất nước và dân tộc bắt đầu nảy sinh ý định phải thống nhất luật lệ chung dành cho trò chơi này, điều đó sẽ giúp mọi người ở khắp mọi nơi có thể giao lưu với nhau mà không bị rào cản ngôn ngữ làm ảnh hưởng đến cuộc vui.

Luật chơi cờ Vua nhanh chóng được xác lập và phát triển mạnh ở Châu Âu, nhất là vào cuối thế kỷ 15 của thời Phục Hưng. 

Sự phát triển của cờ Vua

Và để tiếp nối bài viết nguồn gốc cờ Vua của B52 hôm nay, chúng ta sẽ cùng tiếp tục sơ lược sự phát triển của các quân cờ qua thời gian sau khi du nhập vào nhiều quốc gia, nhiều dân tộc tiếp xúc ra sao nhé.

Đầu tiên là ở Ấn Độ, quân Hậu chỉ được phép di chuyển theo đường chéo 1 ô duy nhất, quân Tượng có thể đi chéo 2 ô, quân Tốt không được đi 2 ô ngay từ lần đầu tiên. Luật phong cấp ngày ấy đã có, nhưng Tốt chỉ có thể phong thành Hậu, ngoài ra không còn lựa chọn khác. Riêng các quân như Xe – Tượng – Mã không có nhiều thay đổi.

Tiếp theo là ở Châu Âu, người chơi bắt đầu đồng ý Tốt có thể đi 2 ô ngay trong lần đầu tiên xuất quân, từ đó tạo ra luật ăn Tốt qua đường. Đi kèm với đó, họ còn bổ sung việc quân Vua được di chuyển 2 ô 1 lần duy nhất trong ván chơi, đây cũng là tiền đề phương pháp “Nhập thành” ra đời.

Đi tìm nguồn gốc cờ vua theo dòng lịch sử

Quân Hậu được nâng cấp chức năng, khi có thể di chuyển ngang, dọc hoặc chéo tùy ý, nhưng chỉ gói gọn trong 2 ô. Đồng thời, luật chơi không cho phép 1 quân đang bị ghim được thực hiện nước chiếu.

Dù trải qua nhiều cải tiến, nhưng quân Hậu và quân Tượng vẫn còn rất yếu so với tổng thể, sau đó người ta cũng dần nhận ra tầm quan trọng của 2 quân cờ này, nên dần thay đổi từ từ để biến bàn cờ Vua dần cân bằng và hoàn thiện hơn. Từ đó, quân Hậu và Tượng dần được nâng cấp chức năng để tấn công tầm xa, từ đó Hậu có thể di chuyển ngang dọc tùy ý. Chưa hết, việc phong cấp cho Tốt cũng được quan tâm nhiều hơn, biến quân Tốt từ quân cờ yếu ớt, nay trở nên “bá đạo” hơn khi hoàn thành hành trình khó nhằn của mình.

Nguồn gốc cờ Vua dù có đa dạng và lâu đời, nhưng nó hoàn toàn xứng đáng với những thành quả đạt được đến tận bây giờ. Hiện nay, có rất nhiều câu lạc bộ, tổ chức, trung tâm cờ Vua xuất hiện. Đây đều là những nơi quy tụ rất nhiều cờ thủ máu mặt, họ học hỏi chia sẻ kiến thức bổ ích, hoàn thiện lối chơi của mình hơn nữa trên những trận chiến không khoan nhượng trên bàn cờ.

Đó là tất cả những gì B52 tìm hiểu được về nguồn gốc cờ vua, hy vọng rằng lịch sử cờ vua vừa được chia sẻ trên sẽ giúp mọi người hiểu rõ hơn về trò chơi này!